วิธีป้องกันโรคไก่ชนในฟาร์ม มีอะไรบ้าง?

1. แยกไก่ใหม่ก่อนนำเข้าฝูงเดิม
2. จำกัดคน รองเท้า รถ และอุปกรณ์ที่เข้าพื้นที่เลี้ยง
3. เอาขี้ ขน ฝุ่น และคราบออกก่อนล้างเล้า
4. ฆ่าเชื้อหลังทำความสะอาดแล้ว และใช้ตามฉลาก
5. ดูแลน้ำและอาหารไม่ให้สกปรกหรือมีเชื้อปน
6. กันนก หนู และสัตว์อื่นออกจากพื้นที่เลี้ยง
7. ใช้วัคซีนตามชนิดของวัคซีน อายุไก่ และคำแนะนำที่เหมาะกับฝูง
8. จดข้อมูลไก่ป่วย ไก่ตาย วัคซีน และวันทำความสะอาด

เชื้อโรคเข้าฟาร์มได้ทางไหน?

1. ไก่ใหม่อย่ารีบรวมกับฝูงเดิม

ไก่ที่เพิ่งนำเข้าฟาร์มอาจดูปกติ แต่ยังอาจนำเชื้อเข้าฝูงเดิมได้ จึงควร แยกไก่ใหม่ไว้ก่อน แทนการนำไปรวมกับไก่เดิมทันที

ระหว่างที่แยกไว้ ให้ดูว่ามีซึม ไม่กินอาหาร น้ำมูก หายใจผิดปกติ หรือขี้ผิดปกติหรือไม่

ควรจดด้วยว่าไก่มาจากไหน อายุเท่าไร และเข้าฟาร์มวันไหน หากเกิดปัญหาจะตามข้อมูลได้ง่ายขึ้น

2. คน รองเท้า รถ และอุปกรณ์ ต้องคุมให้ดี

เชื้อไม่ได้เข้าฟาร์มมากับไก่อย่างเดียว รองเท้า เสื้อผ้า มือ รถ กรง ถังน้ำ และอุปกรณ์ก็พาเชื้อหรือสิ่งสกปรกจากที่หนึ่งไปอีกที่หนึ่งได้

ควรจำกัดคนที่ไม่จำเป็นต้องเข้าพื้นที่เลี้ยง ใช้รองเท้าสำหรับเขตเลี้ยงโดยเฉพาะ และทำความสะอาดอุปกรณ์ก่อนย้ายไปใช้กับไก่อีกกลุ่ม

ถ้าแยกอุปกรณ์ใช้ตามฝูงได้ ก็ช่วยลดโอกาสพาเชื้อจากฝูงหนึ่งไปอีกฝูงหนึ่ง

3. การทำความสะอาดโรงเรือนไก่ ต้องเอาคราบออกก่อน

การทำความสะอาดโรงเรือนไก่ ไม่ควรเริ่มด้วยการพ่นน้ำยาทับขี้ ฝุ่น หรือคราบสกปรก

ก่อนเริ่ม ควรย้ายไก่ออกจากพื้นที่ที่จะล้างและฆ่าเชื้อ

ทำตามลำดับนี้:

1. เก็บขี้ ขน ฝุ่น และเศษอาหารออก
2. ล้างพื้น กรง และอุปกรณ์ให้สะอาด
3. ใช้น้ำยาฆ่าเชื้อตามฉลาก
4. ปล่อยให้พื้นที่แห้งก่อนนำไก่กลับเข้าไป

จำง่าย ๆ: เก็บคราบ → ล้าง → ฆ่าเชื้อ → ปล่อยให้แห้ง

4. ฆ่าเชื้อเล้าไก่ อย่าพ่นน้ำยาทับคราบ

ฆ่าเชื้อเล้าไก่ ควรทำหลังเอาสิ่งสกปรกออกและล้างแล้ว เพราะมูล ขน ฝุ่น และคราบที่ติดอยู่ทำให้น้ำยาฆ่าเชื้อทำงานได้ไม่เต็มที่

จุดที่ควรล้างให้ทั่ว ได้แก่ พื้น กรง ถาดอาหาร ถังน้ำ อุปกรณ์จับไก่ และจุดที่คนหรือไก่สัมผัสบ่อย

ถ้าเล้ายังสกปรก การพ่นน้ำยาอย่างเดียวไม่ใช่การทำความสะอาดที่ครบขั้นตอน

5. น้ำยาฆ่าเชื้อเล้าไก่ เลือกยังไง?

น้ำยาฆ่าเชื้อเล้าไก่ ควรเลือกจากข้อมูลบนฉลาก ไม่ใช่เลือกเพราะกลิ่นแรงหรือคำโฆษณา

อ่านฉลากว่าใช้กับพื้นผิวอะไร ใช้กับเชื้ออะไรได้ ต้องผสมและใช้อย่างไร และต้องปล่อยน้ำยาไว้บนพื้นผิวนานแค่ไหน

ใช้ความเข้มข้นและวิธีผสมตามฉลาก ไม่ควรเพิ่ม ลด หรือผสมน้ำยาหลายชนิดเองนอกคำแนะนำ หากไม่แน่ใจให้ถามสัตวแพทย์หรือเจ้าหน้าที่ปศุสัตว์

6. น้ำและอาหารต้องสะอาด

น้ำและอาหารที่สกปรกอาจพาเชื้อหรือสิ่งสกปรกเข้าสู่ฝูงได้

ควรล้างถังน้ำและภาชนะใส่อาหารเป็นประจำ เก็บอาหารให้มิดชิด และไม่ปล่อยอาหารหกสะสม เพราะอาหารที่หกดึงดูดนกและหนูเข้ามาได้

ถ้ามีน้ำขังหรือน้ำที่ไม่รู้ว่าสะอาดหรือไม่ ควรป้องกันไม่ให้ไก่เข้าไปกินจากจุดนั้น

7. กันนก หนู และสัตว์อื่นออกจากเล้า

นกป่า หนู และสัตว์อื่นอาจนำเชื้อหรือสิ่งสกปรกเข้าพื้นที่เลี้ยงได้

ควรตรวจประตู ตาข่าย ผนัง และช่องเปิดต่าง ๆ พร้อมเก็บอาหารหกและขยะออกจากรอบเล้า

จำง่าย ๆ ว่า ถ้านกหรือหนูยังเข้าเล้าได้ง่าย ทางที่เชื้อจะเข้าก็ยังเปิดอยู่

8. วัคซีนไก่สำคัญ แต่ไม่ใช่ทุกอย่าง

วัคซีนไก่ เป็นส่วนหนึ่งของการป้องกันโรค แต่ใช้แทนการล้างเล้า การคุมคนเข้าออก การดูแลน้ำและอาหาร หรือการกันสัตว์ที่อาจพาเชื้อเข้าฟาร์มไม่ได้

วัคซีนนิวคาสเซิล เป็นตัวอย่างของวัคซีนที่ใช้เพื่อช่วยป้องกันโรคนิวคาสเซิล แต่การป้องกันโรคยังต้องทำเรื่องความสะอาดและการคุมทางที่เชื้อเข้าฟาร์มควบคู่กัน

คิดง่าย ๆ ว่า วัคซีนคือกำแพงหนึ่งชั้น ไม่ใช่กำแพงทั้งหมด

ตารางวัคซีนไก่ ใช้เหมือนกันทุกฟาร์มหรือไม่?

ตารางวัคซีนไก่ ไม่ควรถูกคัดลอกตารางเดียวไปใช้กับไก่ทุกฝูง เพราะต้องดูชนิดของวัคซีน อายุไก่ และคำแนะนำที่เหมาะกับฝูงนั้น

ตัวอย่างต่อไปนี้เป็นโปรแกรมสำหรับไก่พื้นเมืองจากกรมปศุสัตว์ ไม่ใช่ตารางบังคับสำหรับไก่ทุกฝูง: วัคซีนรวมนิวคาสเซิลและหลอดลมอักเสบติดเชื้อระบุช่วงอายุ 1 สัปดาห์, 2–3 สัปดาห์ และ 6–8 สัปดาห์ จากนั้นหยอดซ้ำทุก 3 เดือน

เอกสารเดียวกันระบุว่าโปรแกรมวัคซีนสามารถปรับได้ตามความเหมาะสม โดยสัตวแพทย์หรือเจ้าหน้าที่กรมปศุสัตว์เป็นผู้พิจารณา จึงควรตรวจคำแนะนำที่ตรงกับไก่ของตนเองก่อนใช้โปรแกรม

9. การจัดการฟาร์มไก่ ต้องจดข้อมูลไว้

การจัดการฟาร์มไก่ ที่ดีไม่ควรอาศัยความจำอย่างเดียว

ข้อมูลที่ควรจด เช่น วันที่นำไก่เข้า อายุ วันที่ให้วัคซีน จำนวนไก่ป่วย จำนวนไก่ตาย และวันที่ทำความสะอาดหรือฆ่าเชื้อ

ถ้าเกิดปัญหา ข้อมูลเหล่านี้ช่วยให้ดูย้อนหลังได้ว่าเริ่มผิดปกติเมื่อไรและเกิดกับไก่กลุ่มไหนก่อน

หากต้องการดูข้อมูลพื้นฐานของไก่แต่ละกลุ่ม สามารถอ่าน ตารางไก่ชนสายพันธุ์ต่างๆ เพิ่มได้ แต่เรื่องการป้องกันโรคควรดูอายุ แหล่งที่มา ประวัติสุขภาพ และข้อมูลจริงของแต่ละฝูงเป็นหลัก

พบไก่ป่วยหรือตาย ควรทำอย่างไร?

หากพบไก่หรือสัตว์ปีกป่วยหรือตาย ไม่ว่าด้วยสาเหตุใด กรมปศุสัตว์แนะนำให้รีบแจ้งเจ้าหน้าที่ในพื้นที่

ไม่ควรนำไก่หรือสัตว์ปีกที่ป่วยหรือตายออกไปขาย และไม่ควรทิ้งซากลงในแหล่งน้ำ การกำจัดซากควรทำตามคำแนะนำของเจ้าหน้าที่ปศุสัตว์

ควรจดจำนวนตัวที่ป่วย จำนวนที่ตาย เวลาที่เริ่มพบ และอาการที่เห็นจริงไว้ เพื่อบอกเจ้าหน้าที่ได้ชัดขึ้น การป้องกันช่วยลดความเสี่ยง แต่ไม่ใช้แทนการตรวจหาสาเหตุหรือการรักษาเมื่อไก่ป่วยแล้ว

เช็กฟาร์มแบบเร็ว ๆ มีจุดเสี่ยงตรงไหนบ้าง?

• มีไก่ใหม่ถูกนำเข้าฝูงเดิมทันทีหรือไม่?
• คนจากภายนอกเดินเข้าเล้าได้ง่ายหรือไม่?
• รองเท้าหรืออุปกรณ์ใช้ข้ามหลายฝูงหรือไม่?
• มีขี้ ขน ฝุ่น หรือคราบสะสมหรือไม่?
• ถังน้ำและภาชนะใส่อาหารสะอาดหรือไม่?
• มีอาหารหกที่ดึงดูดหนูหรือนกหรือไม่?
• ประตูหรือตาข่ายมีช่องให้สัตว์อื่นเข้าไหม?
• มีบันทึกวัคซีน การป่วย การตาย และการทำความสะอาดหรือไม่?

ถ้าเจอจุดเสี่ยง ให้เริ่มแก้จุดนั้น เพราะการป้องกันโรคเริ่มจากการปิดทางที่เชื้อเข้ามาและแพร่ต่อได้

ก่อนใช้ข้อมูลจากเว็บไซต์อื่น ควรดูอะไร?

หากเลือกเปิด เว็บตรง ปลอดภัย ควรตรวจเว็บไซต์ปลายทาง เงื่อนไข และข้อมูลของเว็บไซต์ด้วยตัวเอง คำว่า “ปลอดภัย” ในชื่อลิงก์ไม่ได้เป็นการรับรองว่าเว็บไซต์นั้นปลอดภัย

ถ้าต้องการข้อมูลเรื่องสุขภาพไก่ วัคซีน หรือการป้องกันโรค ควรเลือกข้อมูลจากกรมปศุสัตว์ สัตวแพทย์ หรือหน่วยงานด้านสุขภาพสัตว์ที่ตรวจสอบได้

ส่วน เว็บพันธมิตร จะพาไปยังเว็บไซต์ตามปลายทางที่ระบุ ควรตรวจเนื้อหาและเงื่อนไขของเว็บไซต์ก่อนนำข้อมูลจากหน้านั้นไปใช้

คำถามที่พบบ่อย

วิธีป้องกันโรคไก่ชนในฟาร์มที่สำคัญที่สุดคืออะไร?

ต้องทำหลายอย่างพร้อมกัน ได้แก่ แยกไก่ใหม่ คุมคนและอุปกรณ์ รักษาความสะอาด ดูแลน้ำและอาหาร กันนกกับหนู และใช้วัคซีนให้เหมาะกับไก่ที่เลี้ยง

ฆ่าเชื้อเล้าไก่ต้องล้างก่อนหรือไม่?

ควรล้างก่อน โดยเก็บขี้ ขน ฝุ่น และคราบออก จากนั้นจึงใช้น้ำยาฆ่าเชื้อตามฉลาก

น้ำยาฆ่าเชื้อเล้าไก่เลือกยังไง?

อ่านฉลากว่าใช้กับพื้นผิวอะไร ใช้กับเชื้ออะไรได้ ต้องผสมและใช้อย่างไร และต้องปล่อยน้ำยาไว้บนพื้นผิวนานแค่ไหน

มีวัคซีนไก่แล้ว ยังต้องล้างเล้าไหม?

ยังต้องล้าง เพราะวัคซีนใช้แทนการทำความสะอาด การคุมคน อุปกรณ์ น้ำ อาหาร และการกันสัตว์ที่อาจพาเชื้อไม่ได้

ตารางวัคซีนไก่ใช้เหมือนกันทุกฟาร์มหรือไม่?

ไม่ควรใช้ตารางเดียวกับไก่ทุกฝูง ตัวอย่างของกรมปศุสัตว์สำหรับไก่พื้นเมืองระบุว่าโปรแกรมวัคซีนปรับได้ตามความเหมาะสมโดยสัตวแพทย์หรือเจ้าหน้าที่กรมปศุสัตว์

สรุป

วิธีป้องกันโรคไก่ชนในฟาร์ม จำง่าย ๆ ว่า กันเชื้อเข้า ลดเชื้อในเล้า และหยุดการแพร่ต่อ

เริ่มจากแยกไก่ใหม่ คุมคนและอุปกรณ์ เอาคราบออกก่อนฆ่าเชื้อ รักษาน้ำและอาหารให้สะอาด กันนกและหนู และใช้วัคซีนตามคำแนะนำที่เหมาะกับไก่ในฟาร์ม

ลิงก์เพิ่มเติม

หากต้องการดูข้อมูลหรือบริการเพิ่มเติม สามารถเลือกไปยังเว็บไซต์และหน้าที่เกี่ยวข้องได้จากลิงก์ด้านล่าง

สมัครสมาชิก ไก่ชน — สำหรับผู้ที่ต้องการเข้าสู่หน้าสมัครสมาชิกและดูขั้นตอนการสมัคร

สมัครรับข้อมูลข่าวสาร ไก่ชน — สำหรับผู้ที่ต้องการดูรายละเอียดเพิ่มเติมจากหน้าที่เกี่ยวข้อง

แหล่งข้อมูล

สถาบันสุขภาพสัตว์แห่งชาติ — คำแนะนำสำหรับประชาชนเพื่อป้องกันโรคติดต่อจากสัตว์ปีก

WOAH — Biosecurity Procedures in Poultry Production

USDA-APHIS — Build a Clean Routine

USDA-APHIS — Cleaning and Disinfection

กรมปศุสัตว์ — การใช้วัคซีนป้องกันโรคสำหรับไก่พื้นเมือง